GOUWENAAR ONTDEKT GEHEIM VAN MAT GEGLAZUURD AARDEWERK

LUCAS FLORIJN EN HET GOUDS PLATEEL

 

 

Bron : Antiek & Verzamel Krant

Gieten, afwerken, modelleren, glazuren. Dat was wat Lucas Florijn vele jaren in zijn eigen aardewerkfabriek deed.
Een bedrijf dat hij samen met zijn broer Jasper tot ruim een jaar geleden leidde.
Door een steeds grotere concurrentie uit de lage lonenlanden zagen de broers zich echter genoodzaakt om
te stoppen met het vervaardigen van aardewerk.
In hun vrije tijd waren zij al bezig met goudsplateel volgens de Rhodian-techniek. Een bijzondere vorm van hoogwaardig
Gouds aardewerk, dat zijn oorsprong eind negentiende eeuw kent met een hoogtepunt in de periode
tussen de eerste en tweede wereldoorlog.
Toen vooral seviezen en ander aardewerk met Jugendstil- en Art Deco- motieven heel populair waren.
Maar ook vandaag de dag kan de echte liefhebber van Gouds aardewerk het eigenhandig beschilderde Rhodian Plateel
nog zeer bekoren. Een techniek die verloren dreigde te gaan, maar die dankzij de niet aflatende ijver van de broers
Lucas en Jasper Florijn weer in Gouda wordt vervaardigd.

Passie voor keramiek

Praten met Lucas is praten met een man met passie voor keramiek. Volgens hem de verzamelnaam voor alles
War kan worden gemaakt van diverse soorten klei. Want op zijn visitekaartje lezen we dat Lucas ook beelden en
bedrijfs- ontwerpen maakt. Verder is de restauratie van voorwerpen van Gouds Plateel bij hem in goede handen
En geeft hij zijn kennis en ervaring graag door met het organiseren van cursussen en workshops.
Al snel nadat we bij hem aangeschoven zijn aan de eettafel in de Goudse woning van het echtpaar Florijn blijkt
Lucas een enthousiast verteller.
Aan de hand van enkele voorbeelden van door hem gemaakt aardewerk legt hij uit het verschil met gewoon
Aardewerk dat je bij, ik noem maar wat, de Marskramer koopt is dat Gouds Plateel drie maal wordt gebakken.
Je weet ook meteen dat het echt plateel is omdat dit aardewerk bobbelig aanvoelt.”
We gaan met onze vingers over één van de vele vazen die in een vitrinekast staan en inderdaad, je voelt
duidelijk  de contouren van de aangebrachte decoratie.

Helemaal uitleven

Zoals gezegd kan Lucas het werken niet laten. In een kleine werkplaats in de schuur achter in de tuin heeft hij
Volop mogenlijkheden om zich uit te leven. Een oven, spuitcabine en een flinke voorraad matriaal, waarmee hij voorlopig
even vooruit kan op keramisch gebied, staan klaar.
Lucas haalt er wat kleine onbewerkte vaasjes en enkele potje met verf bij. Het lijkt gewone keramiek beschilderen,
maar zo simpel is het niet. Samen met zijn broer Jasper is hij er na drie jaar uitproberen in geslaagd om het
Mysterie van het bijzondere Rhodian-aardewerk op te lossen.
Lucas: „Aan niemand werd vroeger in de fabriek verteld hoe bijvoorbeeld de samenstelling van de glazuur was.
Dat werd vanwege de grote concurrentie, die je toen in de aardewerkindustrie in Gouda had, geheim gehouden.
Toch wilden wij dat matgeglazuurde aardewerk weer maken. Drie jaar lang zijn we er mee bezig geweest.
Het heeft ons heel wat oventjes gekost. Steeds maar weer een andere samenstelling van de klei, de verf en het glazuur
en dan maar uitproberen. Kapitalen hebben we uitgegeven voordat het zover was."
Er zijn al wat contouren van klimop-blaadjes op het vaasje getekend en met een penseel schildert Lucas de contouren
nog eens over. Niets bijzonders zou je zeggen. Maar dan komt het. Met een druppel verf vult hij vervolgens
de blaadjes verder in.
Juist door de bijzondere samenstelling van de verf blijft deze op de witte klei liggen en trekt er niet in.
En dat is nu net waaraan echt Gouds Plateel te herkennen is. De verf trekt er niet in, maar blijft er bovenop liggen.
„Vroeger gebruikten ze lood in verf, maar dat mag tegenwoordig niet meer. Daarom zijn wij op zoek gegaan naar iets
dat dit kan vervangen. Waardoor de verf  dus niet in de klei trekt. We hebben heel veel uitgeprobeerd.
Verder hebben we ook allerlei hoeveelheden pigment uitgeprobeerd, want die bepaalt uiteindelijk die speciale Rhodiankleur
na het afbakken."

Stooktechniek

Het vinden van de juiste samenstelling lukte dus uiteindelijk, maar er was ook nog de techniek van het stoken.
Hoe lang en hoe heet is uiteindelijk bepalend voor het resultaat. Dat geldt niet alleen voor een lekkere
eigengemaakte cake bakken in de oven!
Lucas maakt van de stooktechniek geen geheim. Rhodian aardewerk is een witte klei die eerst op 1020 graden
bisquit gestookt moet worden. Dan roomkleurig dof geglazuurd en vervolgens op tussen de 700 en 800 graden opnieuw
in de oven afgebakken. Dan volgt het beschilderen met de zo kenmerkende Rhodian-decoratie, waarna het
voorwerp opnieuw  in de oven gaat. Deze keer op 1030 graden.
Voor het schilderen van de zo specifieke Rhodian-decoraties heeft Lucas overigens wel de nodige cursussen gevolgd.
En, het moet gezegd, het resultaat is prachtig.
De Gouwenaar heeft niet alleen na 35 jaar een stuk bijzonder aardewerk-techniek teruggehaald naar Gouda, maar hij weet
dat zijn werk met de warme kleurschakering door liefhebbers ook zeer gewaardeerd wordt.
En om de exclusiviteit ook nog eens te waarborgen, wordt elk stuk niet alleen aan de onderzijde van het bekende
Florijn-teken voorzien, maar wordt bij aankoop van het door Lucas gesigneerde werkstuk ook een
certificaat van echtheid uitgereikt.